Công Giáo Úc Châu & Người Việt

Thanh Quảng sdb

LỜI GIỚI THIỆU

Bài viết này có tính cách khảo cứu hơn là trình bày chi tiết, góc cạnh của Giáo Hội Công giáo Úc Châu và từng cộng đoàn Công Giáo Việt Nam Úc Châu.

1. CÁI NHÌN TỔNG THỂ NGƯỜI CÔNG GIÁO TRÊN NƯỚC ÚC

Công giáo là một cộng đoàn yêu thương được liên kết trong niềm tin vào Chúa Kitô và Tin mừng của Ngài. Cộng đoàn đó được gọi là Giáo Hội. Có Giáo Hội Hoàn Vũ (Roma) và Giáo Hội địa phương của từng quốc gia…

Mỗi Giáo hội cũng ví như một gia đình có lúc vui buồn, thành công thất bại; có những gía trị và truyền thống khác nhau. Trong cộng đoàn đó có nhiều thành viên với những trọng trách khác nhau.

Giáo hội Công giáo bắt nguồn từ Thiên Chúa, Đấng mặc khải chính mình là tình yêu. Ngài đã tạo dựng mọi loài và đặc biệt loài người chúng ta bằng chính tình yêu của Ngài. Vì Thiên Chúa vô hình đó đã mặc lấy thân phận con người hữu hình, sống kiếp người như chúng ta trong một không gian đất nước Palestine và trong thời gian của hơn 2000 năm trước đây. Con người đó chính là Đức Giêsu Kitô.

Trong 33 năm kiếp người, Ngài đã đi rao giảng Tin mừng yêu thương, đã xoa dịu mọi thương đau, chữa lành bệnh tật chúng sinh và nhóm lửa hy vọng cho cuộc đời, thu hút đại chúng nên đã bị các nhà lãnh đạo đạo đời ghen tức, cáo gian và tố nộp cho chính quyền… Ngài đã bị bắt bới, tra khảo, vác thập gía và bị đóng đinh chết nhuốc khổ trên Thập tự! Sự việc không ngừng lại đấy! Chúa đã phục sinh quang vinh, khai mở Giáo hội và đem lại ơn cứu độ cho người thế đời này lẫn đời sau.

Cộng đoàn Giáo Hội đã khai sinh, tình yêu Chúa Kitô đã ngự trị trong trái tim tâm hồn người trần thế trải qua các thế hệ và bành trướng ra khắp năm châu. Lời Chúa phán truyền năm xưa: “… Đây là lệnh truyền của Thầy là các con hãy mến thương nhau. Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người đã chết vì bạn hữu…’ (Gioan 15:12-13)

2. GIÁO HỘI ÚC CHÂU

Những người Công giáo đặt chân lên lục địa Úc Châu vào năm 1788. Họ là những tù nhân Ai Nhĩ Lan bị đầy qua đây. Trong số các tù binh có khoảng 10% là Công giáo. Năm 1803 con số người Công giáo là 2086 tù binh Ái Nhĩ Lan bị đầy qua nhà tù ở Botany Bay. Phần đa các tù binh bị đầy qua bán đảo Úc Châu này là tội phạm chỉ có khoảng 600 tù binh với nguyên do chính trị mà thôi!

Vị linh mục đầu tiên trên bán đảo Úc Châu.

Hầu hết các tù phạm là ngưới Ai Nhĩ Lan nhưng rất ít người giữ đạo. Những ai giữ đạo thì dù không có các linh mục cả 30 chục năm, nhưng họ đã hào hùng với niềm tin của mình. Theo tài liệu kiểm tra năm 18281 thì có 10000 người Công giáo trên toàn bán đảo Úc Châu, trong đó có 374 người lớn được sinh ra tại Úc Châu. Mãi cho tới năm 1800 thì một trong các linh mục bị tù và bị đầy qua bán đảo Úc là linh mục James Dixon được phép với điều kiện dâng lễ cho những người Công giáo ở Sydney, Liverpool và Parramatta vào các ngày Chúa nhật cho tới năm 1804, lúc các tù binh nổi loạn ở Castle Hill thì Toàn quyền đại diện Hoàng gia Anh đã rút lại cái đặc quyền này. Vả lại linh mục Dixon cũng được trả về Ai Nhĩ lan. Thánh lễ đã không được chính thức cử hành ở thuộc địa này cho tới khi các linh mục John Joseph Therry và Philip Connolly, được chính quyền Anh quốc công nhận việc bổ nhiệm hai linh mục làm tuyên úy. Các ngài tới Úc vào năm 1820. Việc nay được coi là khởi điểm chính thức cho Giáo Hội Công giáo tại Úc Châu.

Vị Giám mục tiên khởi của Úc Châu

Vị Giám mục đầu tiên của Úc Châu là Giám mục John Bede Pol-ding, ngài là một tu sĩ thuộc dòng Biển Đức. Ước mơ của Đức cha là thiết lập một Giáo Hội rập khuôn theo mẫu sống của các đan viện, sáng chiều có hát thánh vịnh và các nghi lễ được cử hành trọng thể như thời Giáo hội tiên khởi tại Âu châu. Nhưng các linh mục phục vụ trong giáo phận hầu hết là người Ái Nhĩ Lan không có cùng một quan điểm với Đức Giám mục giáo phận…Nhiều Giám mục Ái Nhĩ Lan mới được bổ nhiệm trông coi các giáo phận mới được thiết lập cho phù hợp với hoàn cảnh địa lý mênh mông lớn rộng của châu lục này.

Giáo hội Úc Châu được các linh mục Ai Nhĩ Lan trông coi cho tới năm 1930 thì mới bắt đầu có các linh mục bản xứ sinh trưởng tại Úc được bổ nhiệm…

3. GIÁO DỤC CÔNG GIÁO Các trường Công giáo tại Úc Châu.

Ngay trong những thời gian đầu đã có hai trường Công giáo được xây dựng vào đầu thế kỷ thứ XIX, nhưng cả hai đều không tồn tại được mà phải đợi cho tới khi Therry và Connolly đặt chân tới Úc vào năm 1820 thì vấn đề giáo dục Công giáo mới được phát triển. Tới năm 1833, có tất cả 10 trường Công giáo trên toàn Úc Châu. Vào thập niên1860 thì các trường Công giáo bắt đầu nhận được tài trợ về một số lãnh vực từ Chính phủ với điều kiện trường phải dạy các môn học đời… Giữa các năm 1872 và 1893, các chính phủ tiểu bang cắt giảm ngân sách tài trợ cho trường Công giáo. Đây là một ngõ quặt cho việc giáo dục Công giáo. Các giám mục và giáo dân phải cật lực bỏ tiền túi ra để duy trì nền giáo dục Kitô giáo tại các học đường. Chính trong lúc gian nan này các Giám mục đã kêu gọi sự trợ giúp từ Aí Nhĩ Lan cũng như các quốc gia Au Châu tài trợ và mời gọi các dòng tu tới Úc để đảm trách việc giáo dục, giúp Giáo hội vượt qua được cơn khủng khoản trầm trọng này.

4. CÁC DÒNG TU (TU HỘI)TẠI ÚC CHÂU Dù thời gian đầu có vài Tu hội như các sơ Nữ Tử Bác Ai, Các Sơ Thăm Viếng được Giám mục Polding thành lập vào năm 1857, và các sơ dòng thánh Giuse được linh mục Julian Tension Woods cùng với Mẹ Mary MacKillop thành lập vào năm 1866. Mẹ Mary MacKillop sẽ được Đức Thánh Cha Biển Đức XVI phong hiển thánh vào ngày 17/10 tới đây. Cho tới năm 1871, các sơ dòng thánh Giuse đã xây dựng được 35 trường ở giáo phận Adelaide. Năm 1880, Tu hội có tất cả 815 sơ trên toàn nước Úc và con số các sơ tăng lên tới 5000 sơ vào năm 1910. Thật là một sự phát triển vượt bực. Các sơ đã sống đơn sơ nghèo khó, khắc phục những khó khăn để mở trường tại các đô thị và đặc biệt tại các vùng thôn quê hẻo lánh.

Ngoài các sơ còn có các nam tu sĩ như dòng Sư Huynh Công giáo đảm trách việc giáo dục tại 30 trường trung học vào năm 1900. Con số các trường do các dòng tu đua nhau nổ rộ, đào tạo một thế hệ trí thức Công giáo cho tới nay vì con số tu sĩ lớn tuổi và sự giảm sút trầm trọng của ơn gọi nên các trường dần được trao lại cho các thầy cô giáo dân đảm trách, còn các tu sĩ chỉ đóng vai trò điều hành chính hay lo về lãnh vực tâm linh tu đức.

Sau thế chiến thứ nhất và thứ hai, nhiều đợt sóng di dân từ khắp nơi, đặc biệt từ Au Châu đổ về miền đất hứa phì nhiêu Úc Châu, thiết lập các cộng đoàn sắc tộc có các tuyên úy làm thành một xã hội đa văn hóa và một Giáo hội muôn màu… Các thánh lễ được cử hành bằng ngôn ngữ riêng. Trong ánh sáng mới của Công đồng Vatican II, cách riêng trong lãnh vực phụng vụ, Giáo Hội Úc thực sự trở thành trung tâm hội tụ nhiều phong tục tập quán, cách thế hành đạo từ các quốc gia khác được các tín hữu cùng các chủ chăn đem đến Úc Châu làm nên một Giáo Hội khởi sắc muôn màu.

Năm 1975 khi Cộng Sản thôn tính trọn miền nam Việt Nam, đã tạo thành những đợt sóng vượt biên bằng đường bộ cũng như đường biển và người Việt bắt đầu hiện diện trên tất cả các thủ phủ của các tiểu bang.

Theo Thống kê của lần kiểm tra2 năm 2001 thì tại Úc Châu có khoảng 5,001,600 người Công giáo và 3,881,200 Anh giáo. Nếu tính tất cả những người tin vào Chúa Giêsu thì có khoảng 12,455,100 trong tổng số 20,000.0000 người sinh sống tại Úc chiếm 66% tỷ lệ toàn Úc Châu. Trong số 20 triệu có khoảng 250,000 người Việt trong đó có khoảng 80,000 người Công giáo.

Trong số hơn 5 triệu người Công giáo tại Úc chỉ có 15.3% đi tham dự lễ các ngày Chúa nhật hay lễ trọng.

5. HÀNG GIÁO PHẨM ÚC CHÂU

Tại Úc có tất cả 32 giáo phận gồm 28 giáo phận tòng thổ và ba giáo phận tòng nhân thuộc Giáo Hội Đông Phương, và một giáo phận quân đội mà vị giám mục đặc trách lo việc mục vụ cho các binh sĩ và gia đình của họ.

Theo niên giám năm 2005 thì toàn Úc Châu có 1363 giáo xứ bao gồm cả 29 giáo xứ của Giáo hội Đông Phương. Trong tổng số hơn 5 triệu người Công giáo theo nghi thức Latin hay Tây phương thì có một thiểu số thuộc Giáo hội Đông phương mà ba nhánh lớn là Công giáo Maronite, Melkite và Ukrainian. Mỗi nhánh có một giám mục trông coi từ Úc, các giám mục này trực thuộc Hội Đồng Giám mục Úc Châu. Còn sáu nhóm Công giáo Đông Phương khác như Công giáo Armenian, Chaldean, Syrian, Syro-Malabar, Coptic và Russian thì được đặc trách bởi một vị đại diện của Giáo hội trung ương…

Cũng theo Niên Giám năm 2005 thì toàn nước Úc có 3126 linh mục gồm 1973 linh mục triều và 1153 linh mục dòng3 ví dụ tu sĩ dòng Tên (Jesuits), dòng Phanxicô hay Salesian Don Bosco… Tại Úc có khoảng 40 tu hội như trên.

Theo con số kiểm tra năm 2006 thì người Thổ Dân tại Úc (Indigenous hay Aborginees) có khoảng 459,550 người. Trong số đó 21% là Công giáo khoảng 96,600 người, kế đến là Anh giáo khoảng 57,100 người.

6. CỘNG ĐỒNG CÔNG GIÁO VIỆT NAM TẠI ÚC CHÂU

Như chúng tôi đã nói ở trên trong tổng số hơn 250 ngàn người Việt Nam sinh sống tại Úc thì có khoảng 80 ngàn người Công giáo đa số tập trung tại các thủ phủ của 5 tiểu bang, đông nhất ở Sydney thuộc tiểu bang New South Wales, rồi tới Melbourne của tiểu bang Victoria, sau đó là Brisbane thuộc tiểu bang Queensland, Adelaide ở tiểu bang Nam Úc, Perth của Tây Úc và Hobart thuộc tiểu nang Tasmania; Thủ đô Canberra thuộc Lãnh thổ Thủ Đô và Darwin thuộc lãnh thổ Băc Úc.

Với con số khoảng 120 linh mục vừa triều vừa dòng trong đó có một Đức Ông tên là Phaolô Phạm Minh Tâm thuộc giáo phận Adelaide đang trông coi cộng đồng Công giáo tại Adelaide. Nhiều linh mục Việt là chính xứ làm việc cho người Úc và khoảng 15 linh mục làm quản nhiệm trông coi trực tiếp các cộng đoàn Việt Nam trên toàn nước Úc.

Cộng đồng Việt Nam còn có khoảng 200 tu sĩ nam nữ hay tu sinh và chủng sinh đang được đào tạo trong các chủng viện hoặc các học viện.

Về phía các dòng tu có những tu sĩ nam nữ Việt Nam đang nắm giữ các chức vụ quan trọng như bề trên miền, giám tỉnh, quản lý tỉnh cũng như giám đốc, bề trên các nhà dòng… Có nhiều tu sĩ đang là giảng sư tại các đại học hay các học viện…

Về phía giáo dân thì rất nhiều người thành công về thương trường, chiếm giữ các địa vị cao quan yếu trong xã hội như bác sĩ, nha sĩ, nhãn khoa, kỹ sư v.v… Nhiều người trẻ đang nắm giữ chức vụ như chủ tịch các cộng đoàn và các đoàn thể…

Tại Úc Châu các cộng đoàn Công giáo Việt Nam không thiếu một hội đoàn nào trên thế giới hay tại quê nha như: Thiếu Nhi Thánh Thể, các nhóm trẻ, hội Legio Mariae, Cursillo, Liên Minh Thánh Tâm, đội trống đội kèn, các ca đoàn; rồi các phong trào như Thăng Tiến Hôn nhân, Lòng Thương Xót Chúa kể cả các nhóm như Hồn Nhỏ v.v…

Nguyệt san Dân Chúa Úc Châu là tờ báo duy nhất của Cộng đồng Công giáo Việt nam kế đến là Đặc san Ultrea của Cursillo; ngoài ra còn có những chương trình phát thanh hàng tuần như Tin Vui An Bình tại Sydney và nhiều chương trình phát thanh phát hình định kỳ hàng năm…

Về lãnh vự điện toán như các trang mạng thì thật là trăm hoa đua nở từ những trang mạng cá nhân, đoàn thể tới các cộng đoàn thì vô số kể…

7. KẾT LUẬN

Các cộng đoàn Công giáo Việt Nam có một sức sống mạnh mẽ so với các cộng đoàn khác. Một điểm đặc sắc nổi bật là trong các thánh lễ cho cộng đoàn người Việt người ta nhìn thấy có đông giới trẻ tham dự. Cộng đoàn nào cũng có nhiều sinh hoạt thật là khởi sắc. Tinh thần sống đạo của người Việt Nam cao, giầu tình liên đới… Làm việc mục vụ cho các cộng đồng Việt Nam thì nhận được nhiều cái an ủi nhưng cũng không thiếu những đắng cay nhức nhối trước những đòi hỏi, tẩy chay rạn nứt và chia rẽ…

Tinh thần hiệp thông nâng đỡ Giáo Hội Mẹ Việt Nam còn rất cao trong tâm lòng người Việt Nam Công Giáo hải ngoại nói chung và tại Úc Châu nói riêng. Nhưng không vì thế mà thiếu vắng những cao trào đấu tranh cho công lý và nhân quyền cho quê hương đất nước…

_____________________________________

1 Theo tài liệu trong website Australia Church

2 Kiểm tra Công giáo của Hội Đồng Giám Mục Uc Châu do Dixon thực hiện vào năm 2001.

3 Linh mục triều trực thuộc vào địa phận và giám mục sở tại thường phụ trách các giáo xứ; còn linh mục dòng trực thuộc giám tỉnh và đảm trách các công cuộc khác nhau của tu hội.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.