MỖI NGÀY MỘT GƯƠNG THÁNH: THÁNH MARTIN PORRÉT, TU SĨ – 3/11

VỊ THÁNH CỦA LÒNG CẢM THƯƠNG GIÊ-SU

(1579-1639)

Hàng chữ thật lạnh lùng “không có cha” được ghi trong hồ sơ rửa tội, và danh từ “con lai” hay “vết tích cuộc chiến” là cái tên ác nghiệt mà những người “thuần chủng” gán cho những người mang hai dòng máu. Như bao người khác, Martin đã có thể lớn lên thành một con người cay đắng, nhưng ngược lại, ngay từ còn nhỏ Martin đã có lòng thương người đặc biệt, nhất là những người nghèo và bị xã hội khinh miệt.

Ngài là đứa con bất hợp pháp của một nhà quý tộc Tây Ban Nha ở Lima, Peru và một phụ nữ Panama. Thánh Martin giống mẹ nên có nước da ngăm đen, và điều này làm cha ngài khó chịu, do đó mãi tám năm sau ông mới chịu nhận Martin là con. Sau khi sinh đứa thứ hai, ông bỏ rơi gia đình. Martin lớn lên trong cảnh nghèo nàn, thuộc giai cấp bần cùng của xã hội Lima.

Lúc 12 tuổi, mẹ ngài cho theo học nghề với một người cắt tóc và tiểu phẫu, nên ngoài việc cắt tóc, ngài còn biết cách lấy máu (sự chữa trị rất phổ thông thời ấy), biết chăm sóc vết thương và biết chích thuốc.

Sau vài năm hành nghề, Martin xin vào dòng Ða Minh làm “người giúp việc,” vì ngài cảm thấy không xứng đáng để làm thầy dòng. Sau chín năm, chính sự gương mẫu trong đời sống cầu nguyện và hãm mình, bác ái và khiêm nhường của ngài khiến cộng đoàn đề nghị ngài khấn làm tu sĩ hẳn hoi. Ngài cầu nguyện hằng đêm và sống khắc khổ; công việc hàng ngày của ngài là chăm sóc bệnh nhân và người nghèo. Ngài coi mọi người như nhau, bất kể mầu da, sắc tộc hay địa vị xã hội. Ngài là cột trụ trong việc thành lập cô nhi viện, chăm sóc người nô lệ từ Phi Châu và trông coi việc bố thí của nhà dòng. Ngài trở nên nổi tiếng trong nhà dòng cũng như ngoài thành phố, dù đó là vấn đề “chăn màn, quần áo, đèn nến, bánh kẹo, phép lạ hay lời cầu nguyện!” Khi nhà dòng bị nợ quá nhiều, ngài nói với cha bề trên, “Con chỉ là một đứa con lai nghèo hèn. Cha hãy bán con đi. Con là sở hữu của nhà dòng. Hãy bán con đi để trả nợ.”

Ngoài những công việc hàng ngày như nấu ăn, giặt giũ và chăm sóc bệnh nhân, Thiên Chúa còn ban cho ngài những ơn sủng đặc biệt: được xuất thần bay bổng trên không, căn phòng rực sáng khi ngài cầu nguyện, ơn lưỡng tại (ở hai nơi cùng một lúc), ơn hiểu biết cách lạ lùng, ơn chữa bệnh và chế ngự các thú vật cách tài tình. Lòng bác ái của ngài còn nới rộng đến các thú vật ở ngoài đồng hay chó mèo trong phố và ngay cả chuột bọ trong bếp.

Nhiều tu sĩ thời ấy coi ngài như vị linh hướng, nhưng ngài vẫn tự coi mình là “người nô lệ nghèo hèn.” Ngài còn là bạn của Thánh Rosa ở Lima. Ngài từ trần ngày 3-11-1639.

Lời Bàn

Kỳ thị chủng tộc là cái tội mà hầu như không ai muốn thú nhận. Cũng như sự ô nhiễm, đó là “cái tội của thế giới”, là trách nhiệm của mọi người nhưng không ai muốn nhận lỗi. Không ai xứng đáng là quan thầy của sự tha thứ và sự công bằng Kitô Giáo cho bằng Thánh Martin của Người Nghèo. Chính từ hoàn cảnh xuất thân đặc biệt của mình, ngài đã khao khát thanh luyện tâm hồn mình để trở nên một vị thánh của lòng cảm thương của Chúa cho tất cả những người nghèo khổ sống quanh mình. Dù cho xuất thân nghèo khổ và bị khinh miệt và cả vị thế được coi là thấp kém trong nhà dòng sau khi tiến bước trên con đường tu trì, ngài chắc hẳn đã chiến đấu với xu hướng trần thế trong xác thịt để không căm thù hay ganh ghét với những người khác. Trái lại, ngài từ chỗ thấu hiểu được tâm hồn mình và nhu cầu được yêu thương của con người mình, ngài đã thanh luyện tâm hồn mình trở nên tinh tuyền trong lòng cảm thương của Chúa và để Chúa biến luyện tâm hồn nhạy cảm của mình trở nên suối nguồn yêu thương và cảm thông cho tất cả những người khác. Ai cũng có thể sinh ra nghèo khổ nhưng ai cũng có thể chọn để sống cách giàu có trong chia sẻ và cảm thông cho những người chung quanh mình. Sự giàu có về của cải vật chất của trần thế chỉ là hư vô còn của cải đích thực của cõi nhân linh chính là lòng thương yêu và chăm sóc mà chúng ta dành cho nhau trong mọi bối cảnh xã hội.

Lời Trích

Trong buổi lễ phong thánh (6-5-1962), Ðức Giáo Hoàng Gioan XXIII đã có lời nhận xét về Thánh Martin như sau: “Ngài đã tha thứ lỗi lầm của người khác. Ngài đã quên đi những xúc phạm thật cay đắng, vì cho rằng ngài đáng phải phạt vì những tội lỗi của chính mình. Ngài cố gắng hết sức để đền bù các lỗi lầm ấy; ngài an ủi bệnh nhân một cách trìu mến; ngài cung cấp thực phẩm, quần áo và thuốc men cho người nghèo; ngài giúp đỡ các nông dân và người da đen, cũng như những người mang hai dòng máu mà thời ấy thường coi là nô lệ: do đó ngài xứng đáng với cái tên mà người ta thường gọi là ‘Martin Nhân Hậu.'”

Đaminh Phạm Xuân Uyển SDB (sưu tầm và biên soạn)