Trang Học Sinh – số tháng 8, 2016

Thầy giáo trường Dòng

“Trang Học Sinh” là nơi để cha mẹ Việt Nam tại Úc đồng hành với “Thầy Giáo trường Dòng” trong vai trò hướng dẫn con cái của mình trở thành một người tín hữu tốt cho Giáo hội và công dân gương mẫu tại Úc Châu.

Bệnh đau nhức đầu

Trang Học sinh tháng Tám này, xin được viết về bệnh đau nhức đầu. Một loại bệnh có ảnh hưởng nhiều đến đời sống của nhân loại, nó hiện diện ở nơi con trẻ ngay từ khi còn nhỏ, cho đến cụ già gần đất xa trời đều bị nó đeo bám vào đầu.

Ai mà lại không biết bệnh này, vì nó làm cho người ta bị nhức đầu. Từ cái đau nhức đầu như búa bổ cho đến cái nhức nhè nhẹ như đau nhói đầu. Nó cũng có thể chỉ làm nhức một bên đầu hay là cả cái đầu. Nó có thể kèm theo cơn sốt toàn thân, hay với những cơn ho tức ngực, hoặc đau nhức toàn thân. Nó làm cho người ta buồn bực và đau khổ. Cái bệnh dễ ghét này, mọi người đều ước không có nó trong cuộc sống của loài người. Thế nhưng, nó vẫn hiện diện, nên chúng ta đành phải chấp nhận và tìm hiểu về chứng nhức đầu, hầu có thể sống với bệnh.

Đời học sinh của các em, chắc cũng đã trải qua những cơn nhức đầu do bởi nhiều nguyên nhân, thí dụ như các em bị bạn bè châm chọc, thày cô chê bai, hay do bị cha mẹ la mắng, chửi rủa. Đời người công nhân cũng không thoát khỏi những cơn nhức đầu vì các ông, bà chủ hạch sách , la hét. Người sinh viên cũng bị nhức đầu vì mùa thi sắp đến mà bài học chưa xong, hay do chuyện tình cảm của các đôi trai gái cũng bị nhức đầu vì ghen tương, hờn giận lẫn nhau. Đời người làm cha mẹ có mấy ai tránh khỏi chứng nhức đầu vì cảnh con cái kiện cáo tội nhau, hay những lúc chúng không vâng lời, hoặc chúng theo bạn bè làm điều xấu.

Đau nhức đầu theo tiếng Anh gọi là “Headache”. Năm 1787 Christian Baur chia đau đầu thành hai nhóm chính là tự phát (đau đầu nguyên phát) và triệu chứng (đau đầu thứ phát). Nó có rất nhiều nguyên nhân gây nên:

Nhức đầu thứ phát, đó là triệu chứng của các loại bệnh như: Viêm màng não, viêm não, bướu não, áp-xe não, xuất huyết trong sọ, tăng áp suất não, ung thư não xâm lấn. Hay do tổn thương mạch máu não (đột quỵ); Viêm động mạch thái dương; Bệnh Cúm, sốt cao, sốt xuất huyết; Huyết áp cao; Viêm xoang; Suy hô hấp và tăng thán khí huyết (tăng CO2 máu); Viêm tuyến giáp trạng, Viêm họng do vi khuẩn; Glaucoma, quai bị, Rubella…

Nhức đầu còn do nguyên nhân thay đổi thời tiết thất thường, như từ nóng sang lạnh và ngược lại, hay nhiệt độ nóng tăng cao làm cho mạch máu trong khu vực đầu giãn ra tạo hiện tượng đầu đau quay cuồng, như búa bổ và có tiếng đập của động mạch ở trong đầu hay hai bên thái dương.

Nhức đầu còn do môi trường làm việc, do công việc làm, do học hành quá mức và do suy nhược cơ thể. Áp lực vì bổn phận và trách nhiệm của công việc, đã khiến nhiều người bị nhức đầu kinh niên. Thật vậy, những bạn thanh niên, thiếu nữ khi đã đủ tuổi tham gia vào lực lượng lao động, để kiếm tiền sinh sống. Họ phải nhận lãnh biết bao nhiêu trách nhiệm, về các công việc họ đang làm trong công sở. Trong suốt 8 tiếng đồng hồ làm việc cực nhọc, đầu óc luôn tập trung vào công việc mà cấp trên đã giao phó. Họ cũng còn phải đối đầu với nhiều vấn đề xảy ra trong công việc của họ, thí dụ như do sự khen chê, ganh tỵ của các bạn cùng công sở, hay những điều bất trắc xảy ra trong khi làm việc. Có khi vì phải làm thêm giờ, thêm việc mà giờ nghỉ cũng không có đủ, đã khiến cho thân xác của họ trở nên mệt nhọc.

“Nhức đầu” hai chữ này còn được người ta dùng, để diễn tả cho sự chịu đựng quá mức giới hạn của một người về một việc làm nào đó. Thông thường thì phụ nữ bị loại nhức đầu do áp lực này nhiều hơn đàn ông. Nhưng ngược lại thì đàn ông dễ bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim, và chết vì áp lực của công việc. Thực tế đã chứng minh có rất nhiều người làm chức vụ cao đã chết trong phòng họp, phải chăng là do sự suy nghĩ, âu lo vì trách nhiệm của công việc.

Nhức đầu cũng là hậu quả của các ông đã uống bia, rượu quá chén, hay uống phải thứ bia rượu mà mình không hợp. Nhức đầu cũng do người ta bị mất ngủ, hay do họ phải làm việc ban đêm nên cơ thể bị thay đổi về giờ giấc khiến cho họ bị nhức đầu, chóng mặt.

Nhức đầu cũng có nguyên nhân là do người ta khát nước. Nhức đầu do bị chấn thương đầu thí dụ như con trẻ lúc đang tập bò trên giường bị rơi xuống đất va đầu vào thành giường, hay khi chúng ta bị ai đó đánh vào đầu.

Vì sao người phụ nữ lại dễ mắc phải Stress hơn đàn ông?

Ngày nay trong xã hội hiện đại, người phụ nữ so với thế hệ trước đây thì họ phải chịu rất nhiều áp lực trong cuộc sống. Đó không chỉ còn là những việc quán xuyến nội trợ, lo lắng chu toàn cho con cái, khéo léo ứng xử với gia đình 2 bên và họ hàng. Người phụ nữ phần lớn còn phải gánh vác công việc tài chính bên cạnh người chồng. Điều đó khiến cho người phụ nữ khó tránh khỏi việc suy nghĩ, lo lắng quá độ. Đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến Stress và nhức đầu.

Ngoài ra với thiên chức làm mẹ, họ còn phải vượt qua gánh nặng sinh con lớn lao nhưng cũng đầy nguy hiểm. Điều này khiến cho cơ thể người phụ nữ sau khi sinh trở nên suy kiệt, và cần nhiều thời gian để hồi phục. Cùng với những áp lực tâm lý vẫn liên tục đè nặng làm cho Stress có khả năng tiến triển nhanh chóng, khiến cho các bà mẹ bị rối loạn trầm cảm (tâm thần) sau khi sinh.

Chẩn đoán bệnh nhức đầu

Một trong những công việc đầu tiên của Bác sĩ khi họ gặp gỡ bệnh nhân là: Nói chuyện và hỏi han về lý do mà người bệnh đến phòng mạch. Họ sẽ cố gắng hết sức để có thể tìm những thông tin liên quan đến bệnh lý của bệnh nhân. Sự đối thoại này rất ư quan trọng cho tất cả mọi ngành nghề, chứ không phải chỉ riêng nghề y khoa mà thôi. Người ta gọi là “Communication skills”.

Những câu hỏi được bác sĩ đặt ra với cách thế để người bệnh nhân bộc lộ hết những lo sợ, suy tư về bệnh lý của mình, và làm thế nào người Bác sĩ có thể dùng những kiến thức y khoa của mình để chẩn đoán ra loại bệnh của bệnh nhân và giải thích cho bệnh nhân hiểu về bệnh lý của họ, cùng đưa ra các phương pháp trị liệu. Hoặc Bác sĩ sẽ giới thiệu bệnh nhân đến những chuyên viên đặc biệt như các bác sĩ chuyên khoa, tâm lý, hay chuyên viên về xã hội, vật lý trị liệu…

Ngoài những điều cần hỏi để có thêm tin tức về nguyện nhân bệnh nhân bị nhức đầu, Bác sĩ còn đo huyết áp, mạch tim, nhịp thở và lắng nghe nhịp tim. Bác sĩ có thể sẽ giới thiệu bệnh nhân đến với các cơ quan xét nghiệm đặc biệt như: thử nghiệm máu, chụp hình phổi, não, xương, hoặc siêu âm, để tìm ra nguyên nhân gây ra chứng nhức đầu.

Có một câu chuyện vui xin được kể với các em: Có một người phụ nữ tìm đến phòng mạch xin được bác sĩ khám và định bệnh. Bà ta khai là bị mất ngủ và suy nhược cơ thể, đau nhức khắp mọi nơi.

Bác sĩ nhìn da mặt xanh xao, tiều tụy của người bệnh nhân, rồi ông ta quan sát thấy người này lúc thì đặt tay lên ngực rên rỉ, có lúc tay chị lại ôm đầu mặt nhăn nhó, khốn khổ. Ông ta bèn nói: “Chị đau ở ngực à, đau nhiều không?  Tôi phải cho chị đo tâm điện đồ, để xem chị có phải bị nghẹt mạch vành không nhé!”

Người đàn bà lắc đầu và trả lời: “Tôi không có bị đau tim”, rồi bà đưa tay lên đầu ôm đầu. Thấy thế vị bác sĩ lại chẩn đoán tiếp: “Ồ! chị bị đau đầu à, tôi sẽ cho chị đi chụp hình não, để xem đầu có bị gì không?”.

Đến lúc này thì chị bệnh nhân chịu hết nổi, bèn hét to lên: “Không! Tôi không đau đầu, tôi không đau tim, mà tôi ‘đau đớn’ vì cái thằng chồng của tôi, nó đã lấy hết tiền để dành của tôi, rồi nó đi đánh bạc thua hết rồi”.

Vị bác sĩ hết ý với bệnh nhân, nhưng ông ta nói thêm: Bệnh của chị ở đây tôi không có thuốc, nhưng tôi sẽ viết cho chị vài giấy giới thiệu đến các chuyên khoa khác nhé”.

Trước hết vì chị bị mất cắp hết tiền, nên tôi ghi giấy giới thiệu cho chị đến cơ quan An sinh & Xã hội, để xin tiền trợ cấp. Thứ đến tôi viết một giấy giới thiệu chị về dắt thằng chồng của chị đến cơ quan cai nghiện cờ bạc, mong rằng họ sẽ giúp được anh ấy. Sau cùng tôi cũng viết giấy giới thiệu chị đến đồn Cảnh Sát, để họ bắt thằng trộm là chồng của chị, và họ sẽ trị tội nó thay chị. Vậy chị cứ an tâm nhé.

Chẩn bệnh có đúng thì mới biết cách phòng bệnh, và rút ngắn được thời gian trị bệnh. Hầu ngăn chặn cơn bệnh lan tràn và khiến cho bệnh nhân phục hồi sức khỏe mau chóng hơn. Người bác sĩ cần có những phương thế trị liệu, để giải thích và đề nghị cho bệnh nhân chọn lựa, và nhất là tùy theo kiến thức của người bệnh, mà người Bác sĩ phải chỉ dẫn cho họ hiểu cách phòng ngừa bệnh. Giáo dục cho bệnh nhân hiểu biết về loại bệnh mà họ đang phải đối đầu, cũng là một trong vai trò của người hành nghề Bác sĩ. Ngoài ra bệnh nhân cũng cần được theo dõi trong suốt thời gian trị bệnh, để kiểm tra sự phục hồi của bệnh nhân sau khi đã được chữa trị.

Tất cả những hoạch định chữa trị đều phải được ghi chép rõ ràng, và theo dõi để tìm ra những phương thế chữa trị cho bệnh nhân một cách chu đáo hơn về sau. Đôi khi rất khó phân biệt giữa đau đầu nguyên phát và thứ phát. Mặc dù về mặt thống kê, đau đầu chủ yếu là nguyên phát (không nguy hiểm và tự khỏi), tuy nhiên một số hội chứng đau đầu thứ phát cần được điều trị đặc biệt và có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh nguy hiểm hơn. Thường thì bệnh nhân khó có thể nhớ được những chi tiết của mỗi cơn đau đầu, vì thế nên làm một “nhật ký đau đầu” để ghi lại những đặc điểm của cơn đau.

Khi cơn đau không giống bất kỳ một loại đau đầu nguyên phát nào hoặc có những triệu chứng bất thường thì cần khám kỹ hơn. Nên thực hiện chụp ảnh não ( CT scan, còn được gọi là X-ray computed tomography), khi có những vấn đề về thần kinh ví dụ như: giảm khả năng nhận thức, yếu một bên người, kích cỡ đồng tử khác nhau, v.v. hoặc nếu cơn đau bắt đầu đột ngột và rất nặng. Chữa trị chứng nhức đầu

Đau đầu cấp tính

Không phải tất cả các loại đau đầu đều cần uống thuốc, và đa số có thể đơn giản chữa bằng thuốc giảm đau như Paracetamol, Panadeine, hoặc các loại thuốc chống viêm không có chất steroid, được viết tắt là:  NSAID (Nonsteroidal anti-inflammatory drugs), như: Diclofenac, Ibuprofen. Tuy nhiên cũng có nhiều bệnh liên quan đến nhức đầu cần phải được chữa trị kịp thời vì tính cách cấp tính và nguy hiểm của nó.

Đau đầu mãn tính

Đối với các loại đau nửa đầu mãn tính không rõ nguyên nhân thì nên làm “nhật ký đau đầu” về loại đau, các triệu chứng liên quan, các yếu tố gây kích thích và làm nặng thêm. Sự ghi chép này sẽ giúp làm rõ đặc điểm của đau đầu, ví dụ như có liên quan đến việc dùng dược phẩm như (Anginine, GTN patch), chu kỳ kinh nguyệt, thiếu hoặc thừa một loại thức ăn nào đó.

Tuy nhiên, người viết cũng khuyên các em khi có những triệu chứng khác đi kèm với chứng nhức đầu, thí dụ như mắt tự nhiên bị mờ và nhìn không rõ, hoặc khi nhìn chúng ta thấy hình đôi, thì phải nên đi gặp Bác sĩ gia đình để được chẩn đoán kỹ hơn, có khi sẽ được giới thiệu nhập viện khẩn cấp trong trường hợp các em bị chứng có khối u trong não.

Triệu chứng bị sốt cao cũng thường đi kèm theo với chứng nhức đầu, hay có thễ kèm theo ho rát cổ họng. Trường hợp này chúng ta cũng nên tìm đến các bác sĩ gia đình, để được chẩn bệnh và được điều trị bằng thuốc men thích đáng cho mau bình phục.

Ngày xưa, thường thì cha mẹ hay cạo gió và đun nước xông hơi, mỗi khi có con em bị nóng sốt nhức đầu. Nhưng bây giờ chúng ta đang sống ở các nước Tây phương, thì người ta không làm như  thế. Đã có nhiều trường hợp hiểu lầm hồi thập niên 1980, khi người Việt bắt đầu định cư trên nước Úc. Các cô, thày giáo người Úc thấy mặt các em bị bầm ở giữa sống mũi, lưng bầm tím theo vệt dài hai bên lưng, bèn gọi báo cho cảnh sát, vì họ lầm tưởng các em bị cha me hành hung.

Bệnh nhức đầu phải được chữa trị theo từng nguyên nhân, đôi khi chúng ta chỉ cần nghỉ ngơi, tắm nước ấm, uống nhiều nước để giúp cho cơ thể cân bằng nhiệt lượng trong người và ngoài môi trường, thì chứng nhức đầu sẽ biến mất ngay trong ít phút. Nếu do thời tiết thì các em cần đội mũ khi đi ra ngoài đường, tránh chơi ngoài sân dưới trời nắng gắt. Nếu ở trong nhà thì mở cửa phòng cho thông thoáng, bật quạt hay máy lạnh để làm giảm sức nóng, đi tắm để giải nhiệt cho thân thể.

Tôi nhớ kỷ niệm ngày xưa, mỗi lần tôi bị cảm sốt, nhức đầu, thì tôi đã được mẹ cạo gió bằng đồng hào bạc và lòng trắng của quả trứng gà luộc, rồi được xông hơi bằng nồi nước nấu với những thứ là như lá xả, lá huynh diệp, lá hương nhu. Sau đó được mẹ tôi cho ăn một bát cháo lỏng với hành lá. Vừa ăn xong thì tôi mồ hôi đã đổ ra như tắm, người cảm thấy nhẹ đi, và đầu tôi bớt nhức. Về sau này, khi gia đình tôi làm ăn khá giả, chúng tôi thường giả vờ ốm, để được mẹ mua cho một tô phở thịt bò tái nạm với nhiều hành . Ăn xong thì hết cả ốm. Chính vì thế mà về sau này mẹ tôi thường bảo chúng tôi là bị bệnh thèm ăn “Phở”.

Có nhiều người bị nhức đầu vì mất ngủ đã vội tìm bác sĩ xin cho uống thuốc ngủ, nhưng thật ra thuốc ngủ chỉ làm cho cơ thể của họ mất dần đi khả năng ngủ một cách tự nhiên. Các sản phẩm này chỉ giúp người bệnh ngủ được, nhưng giấc ngủ không ngon, thức dậy vẫn mệt mỏi, đôi khi còn ngáp vặt. Nếu sử dùng lâu ngày sẽ rất nguy hại, do chúng có thành phần chất gây nghiện, càng dùng càng phải tăng liều, nếu dùng lâu ngày dễ gây giảm trí nhớ, thậm chí lú lẫn, trầm cảm.”

Phòng ngừa nhức đầu

Phòng ngừa vẩn là giải pháp đầu tiên mà mọi người chúng ta có thể tự làm cho mình và có thể truyền đạt cho mọi người. Nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ, giữ sạch sẽ bản thân, ở nơi thoáng mát là những gì chúng ta có thể làm được.

Đối với con trẻ thì tránh đừng cốc, cú, gõ vào đầu như các thày cô giáo hay ông bà quản coi thiếu nhi, vì chúng có thể là nguyên nhân của chứng đau đầu sau này của các em.

Đối với các thanh niên học sinh, sinh viên nên tránh học hành quá độ, tránh thức khuya quá trễ, tránh sử dụng những thuốc kích thích để tỉnh ngủ như trà, cà phê, hay thuốc chống ngủ. Ngoài ra các em có thể tập luyện thể dục, chơi thể thao, đi bộ, đi câu cá, cắm trại để hòa mình vào môi trường thiên nhiên trong sạch. Các em cũng có thể tham gia vào các đoàn thể làm công tác thiện nguyện giúp xã hội, để cảm thấy tâm hồn thư thái và giúp ích cho đời.

Đối với các bậc làm cha mẹ thì xin chớ đánh đập con cái bằng những cú đấm đá tức giận vào mặt vào đầu của trẻ em, hay nhấc bổng con lên và lúc lắc, vì nếu lỡ tay thì tai họa sẽ xảy ra khó mà tránh được về sau cho con trẻ.

Đối với những người già có bệnh cao huyết áp thì xin nhớ uống thuốc đều đặn, đừng tự ý bỏ thuốc, vì nó sẽ làm huyết áp của quý vị tăng cao đột biến. Hơn nữa hãy tìm cho mình một cuộc sống thanh thản như câu châm ngôn: “Quẳng gánh lo đi để vui và sống”. Xin các cụ hãy sống và tha thứ cho tha nhân. Hãy đem tình yêu và lòng thương xót của Chúa đến với  mọi người vì đó là lời nhắn nhủ của Hội thánh trong Năm Kính Lòng Thương Xót Chúa này.

Hy vọng qua bài viết này sẽ giúp được các em học sinh, cùng mọi người hiểu biết thêm về chứng nhức đầu về cả thể lý cũng như về tâm lý. Hầu tìm ra cách phòng ngừa và tìm được đúng cách để điều trị chứng ‘Bệnh Nhức Đầu’ này.

Thày Giáo Trường Dòng.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.