Cầu cho việc đối thoại tôn giáo vùng Cận Đông

Trần Bá nguyệt. 11-2019

  1. Vùng Cận Đông là gì và ở đâu?

Vùng Cận Đông (Near East) cổ xưa bao gồm các miền sau:

  • Mesopotamia (Sumer, Assyria, Babilonia, Akkad, Sumerian Region, Ancient Mesopotamian religion);
    • Ancient Egypt ( Ancient Egypt Religion, Atenism);
    • The Levant (Canaan, Ugarit, Ebla, Mitanni, Ancient Canaanite religion, Judaism).
  • Các tên gọi của Vùng này

Theo Tổ Chức National Geographic Society, hai danh từ riêng Near EastMiddle East tuy khác nhau về tên gọi nhưng cũng chỉ chung một miền đất và thường được dùng để chỉ những quốc gia nằm trên bán đảo Arabian Peninsula, Cyprus, Egypt, Iraq, Iran, Israel, Jordan, Lebanon, Palestinian Territories, Syria và Turkey.

Vùng Cận Đông liên hệ đến những nền văn mình có mặt trên trái đất rất sớm trên một vùng bao gồm vùng Middle East (Trung Đồng) hiện thời. Miền này bao gồm những vùng và quốc gia sau: Mesopotamia (gồm Iraq và Syria). Anatolia (gồm mước Thổ Nhĩ Kỳ – Turkey hiện thời), the Levant ( Nước Syria, Lebanon, Israel, Palestine và Jordan), cũng như vùng Persia (gồm nước Iran hiện đại), và Quốc Gia AiCập Cổ Xưa.

Vùng Cận Đông Cổ Xưa (Ancient Near East) được phân chia thành ba vùng địa dư chính: Egypt về phía Tây; Canaan nằm giữa; và Mesopotamia về hướng Đông.

3. Tại sao lại gọi là Cận Đông

So với Châu Âu (ở hướng Tây), những quốc gia này nằm về hướng Đông, nên dẫn đến việc đặt tên cho vùng đất ấy là “The Near East”. Phần lớn cũng vì lợi ích của Phương Tây trong tên gọi trong Kinh Thánh (là Holyland – Đất Thánh), nên những người thuộc vùng Cận Đông được coi như là một phần của Phương Tây theo lịch sử nghệ thuật.

Một số chữ (như Far East) được sinh ra vào thời kỳ khai mở thuộc địa của Anh Quốc. Từ ngữ “East” bắt nguồn từ tiếng Sankrit (Gốc Ấn Độ) viết là “USAS” và có nghĩa là “Dawn” hay “Morning” (buổi bình minh). Theo quan điểm của người Âu Châu và Á Châu, chữ này nghe có lý vì mặt trời mọc ở hướng Đông. Vùng Cận Đông, so với Châu Âu và Châu Á nằm về hướng Đông hai lục địa này.

4. Các tôn giáo chính vùng cận đông và những xung đột

Những xung đột tại vùng Cận Đông hay Trung Đông hiện nay có cội nguồn từ tôn giáo.

Theo Wikipedia, ba nhóm tôn giáo chính (bao gồm hai tôn giáo lớn nhất là Christianity – Thiên Chúa Giáo – và Islam – Hồi Giáo dòng Islam cùng với tôn giáo thứ ba nhỏ hơn đó là Jadaism) đều bắt nguồn từ Middle East.

Những tôn giáo khác nhỏ hơn, như Bahá’i Faith, Druze, Nusairism, Manichaeism, Sabianism, Bábism, Yazidism, Madaeism, Gnosticism, Yarsanism, Samaritanism, Shabakism, Ishikism, All-Illahism, Alevism, Yazdânism, và Zoroastrianism cũng có mặt trong vùng Trung Đông này.

Tôn giáo Hindus nhỏ hơn có khoảng 2 đến 3 triệu tín đồ, mặc dù phát triển khá nhanh với tỷ lệ 56 phần trăm. Đạo Phật Buddhism cũng bắt đầu phát triển tại vùng Middle East này.

  • Tại sao lại phải cầu nguyện cho việc đối thoại các tôn giáo vùng dầu xôi lửa bỏng này?

Một thứ chiến tranh tôn giáo hay còn gọi là Holy War (tiếng Latinh là Bellum Sacrum) nảy sinh do những khác biệt về tôn giáo.

Cuộc chiến tôn giáo này, trong giai đoạn hiện tại, không còn hạn chế trong khác biệt về tín ngưỡng nữa mà đã chuyển sang những lãnh vực phức tạp hơn: Đó là kinh tế, dân số và chủng tộc. Tại Châu Âu, cuộc chiến tranh tôn giáo là một chuỗi những xung đột kéo dài từ thế kỳ 16 qua thế kỷ 17 và đến đầu thế kỷ 18. Những cuộc chiến tranh bắt nguồn từ Protestant Reformation năm 1517 (“Cuộc cải cách của Protestsant”, một hệ phái tách rời Thiên Chúa Giáo). Protestanism hiện nay có hàng trăm nhóm với những tên gọi khác nhau mà tự điển The New American Roget’s College Thesaurus cũng chỉ liệt kê được vài chục danh xưng và để dấu “còn nữa – etc.” Cuộc Cải Cách Protestant này đã làm gãy đổ trật tự tôn giáo và chính trị trong những quốc gia Công Giáo Âu Châu.

  • Có bao nhiêu cuộc chiến tranh gây ra vì lý do tôn giáo?  

Trong một cuốn sách mới phát hành”Encyclopedia of Wars”, hai tác giả Charles Phillips và Alan Axelrod đã liệt kê lịch sử của các cuộc chiến tranh. Trong đó với 1763 cuộc chiến, chỉ có 123 được liệt kê là có nguyên nhân do tôn giáo, tức là ít hơn 7 phần trăm các cuộc chiến. Tuy nhiên, tại Trung Đông cuộc chiến giữa hai nước Iraq (theo hệ phái Hồi Giáo Sunni) và Iran (theo hệ phái Hồi Giáo Shiite) và cuộc chiến giữa người Hồi Giáo Palestines và Do Thái theo Do Thái Giáo có vẻ như khó lòng chấm dứt. Ngay tại Thành Phố Gerusalem cũng có bốn tôn giáo chia nhau bốn vùng trong thành phố cổ kính và linh thiêng này. Bốn vùng thuộc bốn tôn giáo là khu vực Do Thái Giáo (Jewish Quarter), khu vực Armenia Quater, Khu vực Thiên Chúa Giáo (The Christian Quarter) và khu vực Hồi Giáo dòng Muslim. Các tôn giáo khác cũng tuyên bố Gerusalem là Holy Land (Đất Thánh của họ. Trong đó phải kể đến Judaism (một hệ phái của Do Thái), Hồi Giáo Islam,  Đạo Baha’i (một dòng thuộc Iran), Gerizim (một tôn giáo thứ năm thuộc Smaritanism.

Cuộc tranh chấp vẫn kéo dài từ bao nhiêu thế kỷ nay và mỗi năm xung đột càng bị đào sâu không lốt thoát giữa người Á Rập, người Do Thái và người Palestines theo Hồi Giáo. Cuộc chiến bất phân thắng bại vì người Palestines theo Hồi Giáo sinh sản không hạn chế còn người Do Thái theo văn hoá phương tây nên dân số không phát triển là mấy.

Ít tuần nay còn cuộc chiến giữa người Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey) và người Kurds tự trị tại vùng Bắc Syria. Cuộc chiến tranh tôn giáo và chủng tộc mang tính lịch sử này khó có thể đạt đến hoà bình. Cầu xin cho vùng đất linh thiêng, cái nôi của nhiêu tôn giáo lâu đời này thoát cảnh binh đao để người dân thoát cảnh lầm than cơ cực phải di cư tìm đất sống khắp nơi trên thế giới.