Lá Thư Dân Chúa – số tháng 9, 2019

Nét Đẹp Trong Gia Đình Việt Nam

Kính thưa quí đọc giả,

Mỗi người chúng ta sinh ra, lớn lên đều chọn cho mình một ơn gọi để sống. Bạn có thể chọn đời sống độc thân dâng hiến hay cuộc sống gia đình. Ơn gọi nào cũng cao quí. Đối những người Kitô hữu thì mọi ơn gọi đều được đặt nền trên Bí tích Thanh tẩy (hay Rửa tội).

Trong Tông huấn về “Đời sống gia đình”, số 10 cho hay: “Xưa nay Giáo hội vẫn có truyền thống đón nhận từ các nền văn hóa của các dân tộc những gì thích hợp nhất để làm nổi bật những vẻ đẹp phong phú vô tận của Đức Kitô…

Giáo hội mong muốn sự hội nhập văn hóa được thực hiện ngày càng rộng rãi hơn trong mọi lãnh vực: “hôn nhân gia đình cũng như đời sống tu trì. Và trong ”Tông huấn“ của các Giáo hội vùng Á châu thì nhận định:

– Người dân Á châu rất tự hào về các giá trị tôn giáo và văn hóa của mình, như yêu mến sự tĩnh lặng và chiêm niệm, sống giản dị, hòa hợp, từ bỏ, bất bạo động, làm việc chăm chỉ, có kỷ luật, sống thanh đạm, ham học hỏi và truy tầm triết lý.

– Người Á châu rất yêu chuộng các giá trị như: tôn trọng sự sống, từ bi với mọi loài, gần gũi thiên nhiên, hiếu thảo với tổ tiên cha mẹ, tôn kính người lớn, ý thức sâu sắc về cộng đoàn. Cách riêng, họ coi gia đình là nguồn sức mạnh sinh tử, là một cộng đoàn liên kết chặt chẽ và có ý thức liên đới cao độ” (số 6).

Do đó trong số này, chúng ta đi tìm một số những nét đẹp truyền thống trong hôn nhân và gia đình Á châu và Việt Nam.

I. NHỮNG NÉT ĐẸP TINH THẦN.

Những nét đẹp trong truyền thống Á Đông được Tông Huấn ghi nhận như sau:

1. “Tôn trọng sự sống, từ bi với mọi loài, gần gũi thiên nhiên”. Đời sống người Châu Á gắn liền với nền văn hoá nông nghiệp do môi trường sống của người Phương Đông là xứ nóng có nhiều mưa, có nhiều sông ngòi và nhiều đồng bằng trù phú. Khí hậu ôn hoà thuận tiện cho việc trồng cấy, kiến tạo nên đời sống định cư. Người dân Châu Á thường gắn liền với nông nghiệp, mà nông nghiệp ngày xưa thì chỉ biết cậy nhờ vào thiên nhiên, mưa nắng điều hoà, cho nên người Á Châu gắn bó gần gũi và coi trọng thiên nhiên, nếu chống lại với thiên nhiên cũng là chống những gì đang nuôi sống mình.

2. “Tôn trọng sự sống”. Người Việt chúng ta tin rằng người ta sống ở đời đều có số cả, ai sống ác thì gặp ác, kẻ ở hiền thì gặp lành. Quan niệm như thế nên thành công hay thấ bại đều do Đấng tối cao, cho nên không sinh lòng thù oán, không ghen tức, tôn trọng sự sống dù có bị tàn tật hay xấu xí. Mỗi người có một phần số và họ cần yêu thương đùm bọc nhau mà sống: “Lá lành đùm lá rách”, lấy nhân nghĩa làm tiêu đề cho cuộc sống.

3. “Tính chất cộng đồng”. Trong nếp sống nông nghiệp, người Việt gắn liền với lúa mạ rau cỏ theo mùa theo vụ, họ cần đông nhân công lao động để thu hoạch hay trồng cấy, nên cuộc sống trước mắt là để sống, thứ đến là sống thọ, lâu dài với nhau, trọng tình hơn lý: “lấy chín bỏ làm mười” làm nguyên tắc ứng xử .

4. “Tinh thần hiếu đạo”. Lòng hiếu thảo mẹ cha trở thành đạo lý cho thấy tình cảm trong đại gia đình người Việt là diểm son cao quý. Người ta đi lễ bái, cầu kinh… Sinh con cái đông đúc của gia đình Việt Nam là điều kiện cho hạnh phúc…

II. GIÁ TRỊ TÔN GIÁO VÀ VĂN HOÁ CỦA NGƯỜI VIỆT.

Người Việt rất đáng tự hào ngàn năm văn hiến; kiên nhẫn chịu sự đô hộ của nhiều quốc gia ngàn năm hay trăm năm, thế mà không bị đồng hóa! Cha ông chúng ta đồng tâm nhất trí đấu tranh gìn giữ trọn vẹn lãnh thổ cùng bảo tồn Truyền thống Văn hóa Việt tộc.

Đối với mọi thành viên trong gia đình thì đó là một điều kiện quan yếu cho cuộc sống, là tiêu chuẩn cho một gia đình hạnh phúc. Giàu hay nghèo gia đình nào cũng mong mỏi thấy con mình học hành nên người và sống hữu ích cho xã hội, cho nên gia đình Việt Nam trọng chữ nghĩa, trọng việc học hành giáo dục.


III. NHỮNG NÉT ĐẸP TRONG HÔN NHÂN VÀ TRONG ĐỜI SỐNG GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG.

Đã có thời người Việt bị chê trách việc gả bán con cái cho nhau maặc dù đương sự không có tình yêu, rồi về nhà chồng phải chịu đủ mùi cay đắng lúc làm ‘dâu’… Những trường hợp này không phải là không có, nhưng cũng không phải là luật chung, vì trai gái trong làng có những dịp lễ hội để đối đáp hát hò cùng nhau, làm quen và tìm hiểu nhau mà dẫn tới hôn nhân…

  1. Con đàn cháu giống. Nhắm tới một hậu duệ khôn ngoan mạnh khoẻ, nên người xưa thường nói: “cây nào sinh trái ấy”, cho nên việc hôn nhân là hệ trọng cho cả đời người và cho cả giòng họ nữa.
  2. Chữ trinh, lòng thanh sạch đáng giá ngàn vàng. Chữ trinh được hiểu một cách thanh tao và cao thượng, vượt thắng được những dục vọng cho tới ngày thành hôn. Người ta còn quý mến những người sống trinh khiết độc thân, đó là dấu chứng của nền văn hoá Việt. Chính vì coi trọng sự thanh sạch mà các cặp hôn nhân sống tôn trọng, yêu thương và thủy chung cho tới đầu bạc răng long.
  3. Tình nghĩa phu thê: Đó là nét tình cảm đặc biệt của người Việt, khi đã yêu người ta yêu cả “đường đi lối về”. Người ta hy sinh cho nhau một cách tuyệt đối… Chẳng may một người ra đi thì người kia dù còn trẻ, những đã ở vậy mà “thờ chồng nuôi con” hay chấp nhận cảnh ngộ “gà trống nuôi con”.
  4. Hy sinh cho con cháu và dòng tộc: đó là nét dẹp của mẹ của cha dành cho con cái, anh em dành cho nhau! vì vậy vợ chồng có lục đục tranh cãi thì hãy đóng cửa mà bảo nhau, giữ thanh danh cho nhau và cho cả dòng tộc…

IV. CUỘC SỐNG HẢI NGOẠI.

Dù sống trong xứ sở Úc hay các châu khác thì nét sống của người Việt vẫn là nét thu hút sự kính trọng yêu thương của người bản xứ. Nhiều người bản xứ ước ao lấy được người chồng bà vợ Việt Nam; vì họ tìm thấy sự thủy chung, hy sinh và đầm ấm đùm bọc nhau trong một đại gia đình…

Ước mong những nét truyền thống mà chúng ta đề cập ở trên được gìn giữ và lưu truyền cho các thế hệ tương lai để chúng ta giữ mãi được lòng kính nể của người dân bản xứ và sống xứng đáng là “con Rồng cháu Tiên” hay là “con cháu các Thánh Tử đạo Việt Nam”.

Ước mong được như vậy lắm lắm…

Lm Anthony Nguyễn Hữu Quảng sdb

(Chủ nhiệm)