Phụng vụ & Phụng Tự

Trần Bá Nguyệt

Trả lời thắc mắc

Lời dẫn: Trong một số cuộc họp giáo dân gần đây, một vài vị muốn hiểu rõ hơn về Phụng Vụ và Phụng Tự. DCUC xin liệt kê một số tài liệu liên quan để rộng đường dư luận. Cám ơn những góp ý của quý độc giả cùng chung thắc mắc này.

PHỤNG VỤ & PHỤNG TỰ

  1. PHỤNG VỤ

1.1 Ngữ căn: Theo giải thích từ nguyên trong tập sách Từ Điển Công Giáo do Tiểu Ban Từ Vựng thuộc Uỷ Ban Giáo Lý Đức Tin, Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, trang 277-278, ấn hành với NIHIL OBSTAT, ngày 16-6-2011, Imprimatur ngày 21-7-2011; Ấn ký Đức Giám Mục Phaolô Bùi Văn Đọc, thì PHỤNG VỤ (tiếng Hán Việt – chú giải Linh Mục Huỳnh Trụ) có nghĩa là “lễ nghi”, Liturgia, Liturgy, hay Liturgie. Phụng: tôn thờ; Vụ:  Việc.

Phụng vụ là việc tôn thờ.

“Phụng vụ là công trình của Đức Kitô, cũng là hành động của Hội Thánh”. Qua Phụng Vụ, Hội Thánh dự phần vào công việc của Thiên Chúa, tiếp tục công trình cứu chuộc của Chúa Giêsu (x. GLHTCG 1069), thực thi chức năng tư tế của Đức Kitô để tôn thờ, ca ngợi và tạ ơn Chúa Cha, thể hiện mình như “dấu chỉ hữu hình của sự hiệp thông giữa Thiên Chúa và con người nhờ Đức Kitô” trong Chúa Thánh Thần (GLHTCG 1071).

“Chúa Cha là nguồn mạch và cùng đích của Phụng vụ”. Ngài được nhận biết và tôn thờ vì đã tạo dựng và cứu độ con người (x. GLHTCG 1082). Chúa Kitô hiện diện, biểu lộ và hoàn thành mầu nhiệm Vượt Qua của Người, khi Hội Thánh cầu nguyện, cử hành phụng vụ và các bí tích (x. GLHTCG 1085,1088). Chúa Thánh Thần chuẩn bị cho các tín hữu gặp gỡ Chúa Kitô, khơi lên trong họ sự đáp trả  Đức Tin (x. GLHTCG 1092).

Phụng vụ giúp các tín hữu đi vào sự sống mới của Hội Thánh, và qua cuộc sống mình, diễn tả cho mọi người mầu nhiệm Đức Kitô và bản chất đích thực của Hội Thánh. Vì thế, các tín hữu cần tham dự Phụng Vụ  một cách ý thức và tích cực (x. GLHTCG 1071,1068).

1.2 Phụng Vụ – Liturgy: Theo giải thích của Từ Điển Công Giáo (1-2002), tác giả Nguyễn Đình Diễn, (có sự góp ý của Linh Mục Kim Long và Linh Mục Bùi Thái Sơn, Văn Phòng Giáo Luật TGP Saigòn)  trình bày như sau.

  1. Phụng vụ (trong Kinh Thánh chỉ tất cả những nghĩa vụ tôn giáo mà các tư tế [Priests] và các Thầy Lê-vít [Levite] phải làm trong Đền Thờ, đặc biệt các nghĩa vụ có liên quan đến hy tế).
  2. Phụng vụ (trong Giáo Hội Công Giáo ngày nay, chỉ việc thờ phượng chung và chính thức của Hội Thánh, phân biệt với việc đạo đức riêng của cá nhân; như thế Phụng Vụ chính là Phụng Vụ Bí Tích [Sacramental Liturgy] và Phụng Vụ các Giờ Kinh [Liturgy of the Hours].
  3. Divine Liturgy: Thánh Lễ (Chữ dùng của Giáo Hội Chính Thống Đông Phương [Orthodox – or Eastern – Church], tương đương với Mass của Giáo Hội Công Giáo La Mã).

Một số Nghi Thức Phụng Vụ của Hội Thánh:

  • Phụng vụ Phép Rửa (Liturgy of Baptism). Trong (Đêm) Canh Thức Vượt Qua, (Đêm) Vọng Phục Sinh, (Esater Virgil) vào đêm thứ Bảy trước Chúa Nhật Phục Sinh. Đây là buổi cử hành các nghi lễ long trọng nhất của năm Phụng Vụ, gồm có bốn phần: Nghi Thức Thắp Nến [Service of Light], Phụng Vụ Lời Chúa [Liturgy of the Word], Phụng Vụ Phép Rửa [Liturgy of Baptism], và Phụng Vụ Thánh Thể [Liturgy of the Eucharist].
  • Phụng Vụ Thánh Thể [Liturgy of the Eucharist] phần trang trọng nhất của Thánh Lễ, từ lúc chuẩn bị lễ vật đến sau rước lễ.
  1. PHỤNG TỰ
    • Phụng tự: Từ này không được giải thích trong Tự Điển của Uỷ Ban Tín Lý HĐGMVN (sách đã dẫn), nhưng trong Tự Điển Công Giáo Anh-Việt có dùng chữ CULT và theo Từ điển Tầm Nguyên của Ông Lê Ngọc Trụ (Phần Hán Việt và Việt Hán) thì Phụng tự là “thứ tự của việc thờ cúng”. Theo Tự Điển LEXICON (Tự Điển ghi chú về nguồn gốc từ vựng – Vocabulary Source) của NXB Longman của Anh, 1985, trong phần giải thích Từ Vựng thuộc về Tôn Giáo và Niềm Tin (Religion and Beliefs – từ trang 154 đến trang 169), thì CULT là “một số những lễ nghi, tục lệ và nghi thức đặc biệt nào đó thuộc một nhóm hay một tập thể”.
  • Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích (Congregation for the Divine Worship and Discipline of the Sacrements) thuộc hệ thống tổ chức các bộ của Giáo Triều Roma (Roman Curia) được ghi trong Giáo Hội Công Giáo Việt Nam – Niên Giám 2004, Phần I Giáo Hội Công Giáo Toàn Cầu (tr. 37 – 167), Chương V, Phẩm Trật và Tổ chức trong Giáo Hội Công Giáo.

Bộ (Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích) giám sát mọi việc liên quan đến sự thăng tiến và điều hành phụng vụ, nhất là các bí tích, ngoại trừ những gì thuộc quyền hạn của Bộ Giáo Lý Đức Tin. Bộ liên hệ chặt chẽ với các uỷ ban chuyên xử lý các nố hôn phối thành sự nhưng chưa giao hợp và tha các nghĩa vụ thánh cho các linh mục và phó tế. (Sđd, tr. 104.)

  • Uỷ Ban Phụng Tự thuộc HĐGMVN

Trang mạng của  UBPT/ HĐGMVN giải thích nhiệm vụ của uỷ ban là (ví dụ) (1) thông báo về việc phát hành sách; (2) xác định nghi thức chúc lành cho những người hành hương (Trích từ sách của Tổng Giáo Phận Saigòn số 404 – 430); (3) Nghi thức an táng.

“Theo Huấn Thị thứ 5 về việc sử dụng các ngôn ngữ bản xứ trong việc xuất bản các sách PHỤNG VỤ ROMA, của Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích ban hành ngày 28-3-2001, số 79 và 81, thì việc phê chuẩn các văn bản phụng vụ, hoặc chung cuộc hoặc tạm thời, hay để thử nghiệm, cần phải được thực hiện bằng một Sắc Lệnh.”

Sách lễ Roma, bản dịch mới của Uỷ Ban Phụng Tự HĐGMVN buộc sử dụng từ Lễ Phục Sinh 16-42006 theo Thông Cáo của Đức Giám Mục Chủ Tịch HĐGMVN. Sách này hiện đang sử dụng tại các nghi lễ Tiếng Việt có nhiều sửa đổi, nhất là trong Kinh Tin Kính. Một ví dụ: Phần làm Dấu Thánh Giá: chỉ đọc “Nhân Danh Cha, và Con, và Thánh Thần”, không đọc “và Chúa Cha, Chúa Con, …

2.3 Uỷ Ban Phụng Tự HĐGMVN (Theo Niên Giám Giáo hội Công Giáo Việt Nam, ấn bản đầu tiên 2004 do Văn Phòng Tổng Thư Ký HĐGMVN phát hành.)

Sau khi đất nước thống nhất, HĐGMVN (từ 1980) có các giám mục phụ trách UBPT như sau:

  • Nhiệm kỳ 1980-1983. Đức Giám Mục GB Bùi Tuần.
  • Nhiệm kỳ 1983-1986. Đức Giám Mục GB Bùi Tuần.
  • Nhiệm kỳ 1986-1989. Đức Giám Mục Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm.
  • Nhiệm kỳ 1989-1992. Đức Giám Mục Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm.
  • Nhiệm kỳ 1992-1995. Đức Giám Mục Bartôômêô Nguyễn Sơn Lâm.
  • Nhiệm kỳ 1995-1998. Đức Giám Mục Emmanuel Lê Phong Thuận.
  • Nhiệm kỳ 1998-2001, Đức Tổng Giám Mục GB Phạm Minh Mẫn.
  • Nhiệm kỳ 2001-2004 cho đến 2016. Đức Giám Mục Phêrô Trần Đình Tứ.

2.4  Uỷ Viên mục vụ phụng tự trong hội đồng mục vụ giáo xứ

Theo Đề Cương Qui chế Hội Đồng Mục Vụ Giáo Xứ của Uỷ Ban Giáo Dân thuộc HĐGM Việt Nam, thì Uỷ viên mục vụ phụng tự là một trong những uỷ viên giáo xứ (song hành với các uỷ viên khác như UV giáo lý, UV thánh nhạc, UV giới trẻ, UV thiếu nhi, UV âm thanh ánh sáng, UV lễ tân, khánh tiết, UV quản trị tài sản giáo xứ, …

“Theo Công Đồng Vaticanô II, những chỉ dẫn tổng quát trong Bộ Giáo Luật 1983 dạy rằng, các hội đồng, hội đoàn giáo xứ có bổn phận phải giúp tư vấn cho linh mục chính xứ về những quyết định mục vụ; cộng tác với ngài để soạn thảo chương trình và kế hoạch hoạt động mục vụ, cộng tác với ngài để thực hiện những công tác mục vụ, những công tác tông đồ … một cách cụ thể.”(Trích Chương sách III: Kitô hữu giáo dân trong gia đình giáo xứ, tr.634 – 852, tr. 814, Trách nhiệm của HĐMV Giáo xứ, Thần Học Mục Vụ – Quản trị giáo xứ, Tập I, LM Giuse Tạ Huy Hoàng, nxbtg 2015.)

BBT DCUC – Chủ bút: Trần Vũ Trụ.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.