Tại sao già hơn lại tốt hơn

Ngạn ngữ Việt Nam có câu: “Mỗi năm mỗi tuổi như đuổi xuân đi”. Mỗi mùa xuân qua là người ta già đi một tuổi. Nhưng chỉ là già mặt, già mày. Còn trí tuệ thì sao? Ca dao đã lên tiếng đề cao giá trị của tuổi già:
“Xuân ơi chớ chê tuổi già,
Xưa nay gừng quế ai mà dùng non.”
Quả thực như vậy, ngày nay các chuyên gia thấy rằng càng lớn tuổi người ta lai càng trở nên tốt hơn theo những kiểu cách thực tế. Sau đây là những lý do tại sao:
1/. Bạn trở nên khôn ngoan hơn, già dặn hơn
Tóc muối tiêu không có nghĩa là đầu óc suy nghĩ không còn minh mẫn nữa. Simund Freud đã xuất bản một tác phẩm giá trị, “The Interpretation of Dreams” (Lý giải những giấc mơ), lúc ông 44 tuổi. Bà Rachel Carson hoàn tất tác phẩm cổ điển “Silent Spring”
(Mùa Xuân thầm lặng), vào lúc 55 tuổi.
Robin Marantz Henig, tác giả của cuốn “How a Woman Ages” (Một phụ nữ già đi như thế nào) đã nói: “Nếu bạn tiếp tục đọc, suy nghĩ và sáng tạo suốt đời mình, kiến thức mà bạn thu được sẽ làm bạn mở mang trí tuệ. Nếu bạn có đủ thời gian, bạn sẽ đạt điểm ngày càng cao trong những trắc nghiệm về trí thông minh khi bạn về già.”Tốc độ lý luận và hồi tưởng có thể giảm đi nhưng không giảm chất lượng.
Chúng ta thực sự mất đi một số tế bào não theo tuổi tác. Nhưng hiện nay các nhà khoa học về thần kinh biết rằng chúng ta còn mọc thêm nhiều nhánh liên kết giữa các tế bào não – gia tăng chiều sâu kiến thức của chúng ta – qua tuồi ngoài 70 – nếu chúng ta sống một cuộc sống đầy hào hứng.
2/. Bạn trở nên cứng cỏi hơn
Những nghiên cứu bởi bác sỹ George E. Vaillant, giáo sư tâm thần học trường Y khoa Dartmout cho thấy rằng các cơ chế bảo vệ thuộc lĩnh vực tâm lý –
những cách đối phó với những tình cảm khó chịu – trở nhên lành mạnh hơn khi chúng ta trở về già. Những người trẻ tự bảo vệ bằng những chiến lược chẳng hạn như phủ nhận và những hành vi có tính chất xung động. Những người trung niên dựa quá nhiều vào những cách tự vệ như hài hước, vị tha và sáng tạo.
Người lớn tuổi thì lại coi những sự việc đó ít gây căng thẳng cho họ hơn những người trẻ tuổi. Nhà tâm lý học Janet K. Belsky, tác giả cuốn “Here Tomorrow: Making of Most of Life after 50” (Ngày mai là đây:
Tận dụng cuộc đời sau 50 tuổi), nói: “Khi có tuổi, chúng ta thực sự đương đầu tốt hơn trước những đau khổ của cuộc sống,”
Phillip L. Berman, tác giả cuốn “The Courage to Grow Old” (Sự can đảm khi trở về già), nói đó là vì “bạn đã có lần bị đuổi việc, hoặc đã ly dị, hoặc đã mất một người thương – và bạn còn sống sót. Về mặt tâm lý, bạn đã vững vàng hơn.”
“Bạn cũng khoan dung với những việc ngớ ngẩn nho nhỏ của cuộc sống nhiều hơn trước,”Ông Berman nói: “Ít khi bạn thấy một người cao niên điên tiết trong một thang máy đông đúc, chậm chạp. Điều đó có lẽ dễ xảy ra hơn đối với một người trẻ đang vội vã.”Thực ra, một sự thay đổi thể chất ở não có thể góp phần vào quá trình lão hóa con người. Chuyên gia về tâm thần học Steven P. Roose của Đại học Columbia báo cáo rằng các nhà khoa học đã nghiên cứu một cụm tế bào có thể được gọi là “hệ thống báo động của não: một trung tâm có liên quan đến sự thức tỉnh, sự lo lắng và sự sợ hãi.” Vào độ tuổi 40, hệ thống này bắt đầu co lại và mất chức năng – y như phần nhiều chúng ta đang trải qua “việc giảm trạng thái tức giận, lo lắng và bốc đồng.”
3/. Bạn cảm nhận được năng lực của bạn
Nhà phân tích tâm lý Elizabeth L. Auchincloss ở Thành phố New York nói: “Đa số những người ở tuổi trung niên đang ở đỉnh cao đời sống hoạt động của
mình. Đây là thời kỳ vững vàng về nghề nghiệp và cũng là lúc người ta cảm thấy rất mãn nguyện và an toàn thực sư vì ý thức được rằng họ có cái gì đó để trao tặng tha nhân.”
4/. Tình yêu của bạn trở nên sâu lắng hơn
“Khi bạn lớn tuổi, bạn cảm thấy quan tâm hơn trong những mối quan hệ của mình. Bạn kết hôn càng lâu chừng nào, thậm chí có nhiều cơ hội sẽ tốt đẹp hơn sau khi con cái bạn ra ở riêng.”
5/. Bạn trở nên chính mình nhiều hơn
Trong cuốn tự truyện “Knock Wood” của mình, bà Candice Bergen nói: “Phải mất một thời gian lâu dài mới trở thành một con người.” Nhà tâm lý học Matti Gershenfeld của Đại học Temple nói: “Bạn càng già bạn càng trở nên độc đáo hơn. Bạn trở nên chin chắn hơn về những gì bạn suy tư, về những gì bạn thích. Bạn biết bạn là ai.”
Tôi không còn mang ác cảm cá nhân đối với bất kỳ ai nữa,” tác giả Erica Jong nói. “Tôi nhận ra rằng cách mà người ta đối xử với tôi thường có liên quan đến họ hơn là đến tôi. Điều đó làm tôi hoàn toàn thoải mái.”
6/. Bạn trở nên vị tha hơn
Trong một nghiên cứu cấp quốc gia cách đây không lâu, 84% người Mỹ đồng ý rằng “ở tuổi trung niên, con người có lòng trắc ẩn nhiều hơn.”
Theo Đức Cha Charles J. Fahey, Giám đốc Trung tâm Third Age của Đại học Fordham, một khi con người đã lớn khôn, những tình cảm về dưỡng dục còn dai dẳng trong chúng ta và những tình cảm ấy có thể mở rộng ra ngoài phạm vi gia đình. Có một tiềm năng mạnh mẽ thôi thúc chúng ta tham gia nhiều hơn vào cộng đồng và các vấn đề xã hội.
7/. Bạn trở thành ông bà
Bà Belsky nói: “Niềm vui có trẻ con mà không đau khổ quả là mãn nguyện.”
Ông Gershenfeld nói thêm: “Có điều thú vị mới khi mình được sống với một thế hệ mới và sự liên hệ của mình với chu kỳ của cuộc sống có ý nghĩa lớn lao hơn.”
8/. Thế giới của bạn được mở rộng
Một trong nhưng điều làm bạn sợ khi bạn già đi làcàng ngày bạn càng cảm thấy mình sống cô độc hơn. Đức Cha Fahey nói:
“Nếu bạn để tình trạng đó xảy ra, thế giới của bạn có thễ bị thu hẹp. Nhưng nếu bạn nỗ lực, tuổi trung niên có thể là thời kỳ có nhiều quan hệ cá nhân hơn.”
Nhà nghiên cứu lão khoa, bác sỹ Robert
N. Butler thuộc trường Y khoa Mount Sinai đồng ý là: “Nếu bạn nuôi dưỡng những mối quan hệ của mình, khi bạn đến tuổi trung niên, bạn sẽ có một mạng lưới phong phú – những bạn bè thuở xa xưa, những người quen biết, những đồng nghiệp, một đại gia đình.”
9/. Bạn trở nên tích cực hơn
“Trong khi những người cao tuổi được tự do sử dụng thời gian của họ theo cách mà họ muốn, họ cũng thửa biết họ còn ít thời gian hơn. Điều đó làm cho họ ý thức được nhiều hơn về thời gian đối với họ quí báu như thế nào và suy xét đúng đắn hơn về cách sử dụng nó.”
Việc sử dụng đúng đắn thời gian của bạn có thể thưởng cho bạn nhiều hơn về nó. Ông Berman nói: “Các nghiên cứu đã cho thấy rằng, một sở thích còn đang sống động, lôi cuốn sẽ kéo dài tuổi thọ của bạn.”
10/. Bạn trở nên linh hoạt về phương diện tinh thần
“Bạn chẳng còn chạy nhanh như trước đây, nhưng về phương diện tinh thần bạn cứng cỏi hơn nhiều.”
Ông Berman nói. Đức Cha Fahey nói: “Bạn có thời gian suy gẫm và từng trải kinh nghiệm đời mình.” Ngài kết luận: “Kết quả có thể là bạn có một niềm tin sâu đậm hơn vào tôn giáo hay bạn duy nhất có được “đời sống nội tâm phát triển hơn nhiều.”
Nói cách khác đó là sự khôn ngoan. “Gừng càng già càng cay” là thế.
Jos. Tú Nạc, NMS – “Why Older Is Better”

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.