Tản Mạn & Suy Tư – Tam-tứ-bát khổ cứ mãi theo ta

Thảo Nguyên

Đời người ít thấy vui cười,

Đong vào bát khổ lúc vơi lúc đầy.                                                                                                           

 Phận người vay trả trả vay,

Trôi theo cuộc sống đổi thay vô thường.

Theo quan niệm Đông Phương, tam-tứ-bát khổ cứ mãi đeo đuổi chúng sanh trong tam giới từ lúc cưu mang trong lòng mẹ cho đến lúc sinh ra, rồi khôn lớn, rồi chết. Đau khổ là sự thật hiển nhiên. Tổng quát có Tam Khổ, đi vào chi tiết thì có Tứ Khổ, và cộng thêm bốn dạng khổ khác kết thành Bát Khổ. Tam Khổ gồm: khổ khổ là sự việc trái ý, bất an, sầu muộn xẩy đến trong đời sống; hành khổ là tâm ý ta thúc đẩy ta làm điều xấu tốt, khiến ta phải giao động, lo toan, ưu phiền; hoại khổ là vạn vật trong vũ trụ biến đổi vô thường đưa đến hư hại tiêu tan. Tứ Khổ bao gồm sanh tử lão bệnh: Sanh ra là khổ – thời kỳ phôi thai sống lệ thuộc vào sự sống của người mẹ, sinh ra thì khóc khi nóng lạnh, đói khát; Khổ vì bệnh là đau yếu vì các bệnh thể xác, hoặc yếu đau tinh thần do khổ não, buồn thảm, bi ai, tuyệt vọng; Khổ vì già: sức sống mai một dần, cảm thấy bất lực cạn kiệt cho tới chết. Khổ khi chết là chết về thể xác, trước đó thường lo sợ, tiếc nuối của cải, vĩnh biệt người thân, hối hận về tội lỗi mình làm trong đời sống. Bát Khổ tức là ngoài sanh tử lão bệnh như đã nói, còn có bốn dạng khổ khác cộng lại thành bát khổ. Bốn dạng khổ khác gồm: Ái Biệt Ly: yêu nhau mà phải xa nhau nên khổ; Cầu Bất Đắc: cầu xin mà không được nên khổ; Oán Tắng Hội: ghét mà phải gặp lại nên khổ; Ngũ ấm Xi Thạnh tức là các giác quan (1)  khi cảm giác (2) sự vật, thì dùng tri giác (3) để nhận thức (4) và lượng giá (5) rồi hành động. Đây là Ngũ Uẩn vô thường vô ngã ràng buộc con người trong tiến trình hành động, nếu lâm vào tình trạng u minh, thiếu chính xác ở điểm nào đó, sẽ tạo nên đau khổ. Như vậy, tam-tứ-bát khổ là các loại sầu khổ dưới nhiều dạng đang từng chi phối toàn bộ kiếp sống nhân sinh, và cũng là căn nguyên mang đến những niềm đau nỗi khổ triền miên cho chúng sinh. Nguồn gốc gây nỗi khổ cho con người là do vô minh.

Trong khi đó, Kitô giáo quan tâm đến giá trị đạo đức của đau khổ. Có thể nói rằng cuộc sống nơi dương gian này đầy rẫy những đau khổ tinh thần và thể xác, cũng như đầy rẫy những niềm vui thể xác và tinh thần. Helen Keller nhận xét: “Cả thế giới nếu ngập tràn những thống khổ, thì cũng ngập tràn những niềm vui.” Alexandre Dumas thì có nhận định sâu sắc hơn về hạnh phúc và đau khổ khi nói: “Chỉ có người nào đã trải qua nỗi đau khổ tột cùng, mới có khả năng cảm nhận hạnh phúc tột cùng.” Còn chính Elbert Hubbard khẳng định rằng đời sống con người luôn gắn liền với khổ đau: “Nếu bạn đau khổ, thì bạn hãy cảm ơn trời! Đó là dấu hiệu cho thấy chắc chắn bạn đang sống.” Tuy nhiên ông Trời cũng chỉ để cho con người chịu đau khổ theo sức chịu dựng của mình mà thôi, như ý kiến của Victor Hugo nói: “Khổ đau cũng như hoa trái trên cây. Chúa không khiến chúng trổ mọc trên những cành quá yếu ớt đến nỗi không mang nổi những hoa trái đó”… “Đau khổ cũng đa dạng như con người, và mỗi một người chịu đựng những gì mình có thể mà thôi.” Khi đề cập đến giá trị của đau khổ, William Faulkner nhận ra rằng: “Sự cứu rỗi của thế giới nằm ở những đau khổ của con người.”

Trong lịch sử, chỉ có một nhân vật duy nhất tự gánh chịu đau khổ tinh thần và thể xác đến tột đỉnh, cuối cùng đã chết trong đau khổ tột đỉnh ấy. Nhân vật ấy chính là Chúa Giêsu Kitô. Cái chết trong đau thương nhục nhã của Chúa Giêsu chính là nguồn ơn cứu rỗi cho nhân loại. Ngài chết để gánh vác, để cứu chuộc, để đền tội cho loài người, với mục đích là cứu độ loài người. Cái chết của Đấng Cứu Độ thật quá bi thương: chết cô đơn; chết đau đớn trên thập giá; chết nhục nhã giữa nhạo báng cười chê; chềt để vâng phục Chúa Cha và cứu chuộc loài người.

Tư tưởng suy nghĩ thêm

Thomas Hardy: *Hạnh phúc là một hồi trong vở kịch chung về đau khổ trong đời sống *

Lời cầu nguyện trong ngày     

Chúa đã đón nhận mọi khổ đau và sống lại trong vinh quang, xin Chúa cho chúng con biết tin yêu Chúa, bước theo thập giá Chúa, để chúng con vui hưởng sự sống dồi dào trong Chúa.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.